ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿದ್ದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭುವನಗಿರಿ ಪರ್ವತದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತಳೆದಿದ್ದಾಳೆ ಕನ್ನಡದ ಕುಲದೇವಿ ಭುವನೇಶ್ವರಿ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಅಧಿದೇವತೆಯ ಸ್ಥಾನವಿರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಕದಂಬ ಅರಸ ವೀರ ಮಯೂರಶರ್ಮನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕನ್ನಡ ನುಡಿ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಲಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಸಾಹಸಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಈ ನಾಡು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಿಳಗಿಯ ಅರಸರು ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ತಾಯ್ನುಡಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಹಂಪೆಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿ ಕದಂಬ ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬರ ಕಾಲಘಟ್ಟದ್ದಾಗಿವೆ.
ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ನಡೆಯುವ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ರಚಿಸಿದ ಭುವನಗಿರಿ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಆಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೇವಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಲೋಕ ಪಠಣ, ಭಜನೆ, ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇರಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ದೇಗುಲವು ಸುಮಾರು 300 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, 350 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಿ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಹಲವೆಡೆ ಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಿಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ರೇಲಿಂಗ್ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾರುವ ಅಪಾಯವು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಾಪುರದಿಂದ ಭುವನಗಿರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಸ್ತೆ ಸಹ ಹಾಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ದೇವಾಲಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿ.
ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಅರಸರಾದ ಕದಂಬರು ಪೂಜಿಸಿದ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಕುಲದೇವತೆ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಭುವನಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಕನ್ನಡಿಗನು ಭುವನಗಿರಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತಿಗೆ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಕೊಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕಿದೆ.
