ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಆಟಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿ, ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖ ಹಾಗೂ ಪತಿಯ ಆಯುರಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಗುರುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ನೀಡುವಂತೆ, ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಪಾದ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ
ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತಿ ಪಾದ ಪೂಜೆ ಕೂಡ ಒಂದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಿನ ಪತಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪತಿಯ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕೂರಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯರು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಪಾದ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಪಾದ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೌರಿದಾರ, ಕರಿಕಡುಬು ವಿಶೇಷ
ಈ ವ್ರತದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ ಗೌರಿದಾರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟುಗಳಿರುವ ಗೌರಿದಾರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಜೋಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂಬತ್ತು ಕರಿಕಡುಬುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಪೂಜೆಗೆ ಯಾವ ಸಮಯ ಶುಭ?
ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತ ಅಥವಾ ಗೋದೂಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಶುಭಕರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನೀಡಿರುವ ಆಚರಣಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ 6.15ರಿಂದ 9.30ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪಾದ ಪೂಜೆಗೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ನಿಖರ ಮುಹೂರ್ತವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗ, ತಿಥಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ ಪಂಚಾಂಗ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರೋಹಿತರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪೂಜಾ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವತಿಯರೂ ಆಚರಿಸಬಹುದು
ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವತಿಯರೂ ಉಮಾ-ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸದ್ಗುಣ ಸಂಪನ್ನ ಸಂಗಾತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.
ಪಿತೃ ತರ್ಪಣಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವ
ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪಿತೃ ಸ್ಮರಣೆ, ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಪಿಂಡದಾನಕ್ಕೂ ಈ ದಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪವಿತ್ರ ನದಿ ತೀರಗಳು ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ಹಾಗೂ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
- ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಮನೆಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ ಪೂಜೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು.
- ಗೌರಿದಾರ ಪೂಜಿಸಿ ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಕರಿಕಡುಬು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
- ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅನ್ನದಾನ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಪಿತೃಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ತರ್ಪಣ ಅಥವಾ ದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದು.
ಈ ದಿನ ಏನು ಮಾಡಬಾರದು?
ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳ ಖರೀದಿ, ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯಪಾನ ಹಾಗೂ ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ದಿನವನ್ನು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಳೆಯಲು ಹಿರಿಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ಜಗಳ, ವೈಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಅವಮಾನ ಮಾಡದೆ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ರತ ಅಥವಾ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಗೌರವ, ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿ, ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ರತ-ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
