ನವದೆಹಲಿ: ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (JMM) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಶಿಬು ಸೊರೇನ್ (81) ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಇಂದು (ಆಗಸ್ಟ್ 4) ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನವದೆಹಲಿಯ ಸರ್ ಗಂಗಾ ರಾಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಕಿಡ್ನಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ (81) ಅವರು, ಕಳೆದ ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳಿಂದ ಜೀವರಕ್ಷಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ವೆಂಟಿಲೇಟರ್) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅವರ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ: “ಆದರಣೀಯ ದಿಶೋಮ್ ಗುರುಜಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ನಾನು ಶೂನ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
आदरणीय दिशोम गुरुजी हम सभी को छोड़कर चले गए हैं।
आज मैं शून्य हो गया हूँ…
— Hemant Soren (@HemantSorenJMM) August 4, 2025
ಶಿಬು ಸೊರೇನ್‌ರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ:
1944ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಒಡಿಯಾದ ರಾಮ್‌ಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಆಗಿನ ಬಿಹಾರ, ಈಗ ಜಾರ್ಖಂಡ್) ನೇಮ್ರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂತಾಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶಿಬು ಸೊರೇನ್, ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 15ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಕೊಲೆಗೀಡಾದ ದುರಂತವು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. ಇದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ದಾರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯಿತು. 1972ರಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಾಯಕ ಎ.ಕೆ. ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಕುರ್ಮಿ-ಮಹತೋ ನಾಯಕ ಬಿನೋದ್ ಬಿಹಾರಿ ಮಹತೋ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪಕ್ಷವು ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಕನಸನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿತು, 2000ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾಯಿತು.
ಶಿಬು ಸೊರೇನ್ ಅವರು 38 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೆಎಂಎಂನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್‌ಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪೋಷಕರಾದರು. ಅವರು ಎಂಟು ಬಾರಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ (ದುಮ್ಕಾದಿಂದ) ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ (2005, 2008-09, 2009-10) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಒಡ್ಡಾಟದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ (2004, 2006) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ವಿವಾದಗಳು:
ಶಿಬು ಸೋರೆನ್‌ರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವು ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1975ರ ಚಿರುಡಿಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಮುಸ್ಲಿಂ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಆರೋಪ ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶಶಿನಾಥ್ ಝಾ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯಾಗಿದ್ದರು. 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದೋಷಿಯೆಂದು ತೀರ್ಪು ಪಡೆದರೂ, 2018ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಆರೋಪಮುಕ್ತರಾದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಕ್ರಮ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆ ಆರೋಪವೂ ಎದುರಾಗಿತ್ತು.
ಗಣ್ಯರ ಸಂತಾಪ:
ಶಿಬು ಸೊರೇನ್‌ರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಗಣ್ಯರು ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, “ಶಿಬು ಸೊರೇನ್ ಜೀ ಒಬ್ಬ ಜನಪರ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಬಡವರು, ದುರ್ಬಲರು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ನನಗೆ ದುಃಖವಾಗಿದೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಸಿಎಂ ಶ್ರೀ ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಜೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಓಂ ಶಾಂತಿ,” ಎಂದು ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್, “ಶಿಬು ಸೊರೇನ್ ಜೀ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ದಿಗ್ಗಜ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು, “ಶಿಬು ಸೋರೆನ್‌ರ ನಿಧನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುರುತಿನ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು,” ಎಂದು ಶೋಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಪ್ರಮೋದ್ ತಿವಾರಿ, “ಶಿಬು ಸೋರೆನ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು,” ಎಂದು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
