ಕಾಠ್ಮಂಡು: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಗಳು ನೇಪಾಳದ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿಯ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನದಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಕ್ತರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವಿದ್ದು, ಮನೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಗಳ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಗುರುತುಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಶಿಲೆಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಅಮೋನೈಟ್‌ಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತುಳಸಿ ದೇವಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆ ಇದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ನೇಪಾಳದ ಜೋಮ್ಸಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾದ 22 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತಿ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಈ ಭವ್ಯ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಕ್ತಿನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣ, ಸುದರ್ಶನ, ಗಣೇಶ, ನರಸಿಂಹ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ನೇಪಾಳದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ. ಜೋಮ್ಸಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲ್ಪವು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳು ಕೇವಲ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಜೀವಂತ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ.
