ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ವೇಳೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ ಬಳಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಪೈಸ್ಜೆಟ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯದೆ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಬಂದ ಬಳಿಕ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಚಿವರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ CCPA ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೈಸ್ಜೆಟ್ನ ಆನ್ಲೈನ್ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಎಂದರೇನು?
ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಎಂದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ತಂತ್ರ. ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಆ್ಯಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಅನಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಈ ಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
CCPA ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೈಸ್ಜೆಟ್ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯದೇ, ಅವರು ತಿಳಿಯದೆಯೇ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
CCPAಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ದೇಶನ
ಪ್ರಕರಣದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ CCPA, ಸ್ಪೈಸ್ಜೆಟ್ಗೆ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂತಹ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಕನ್ಸೆಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಆನ್ಲೈನ್ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆ, ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಕ್ಷಣೆ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುವ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು CCPA ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಈ ಕ್ರಮವು ಕೇವಲ ಸ್ಪೈಸ್ಜೆಟ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್, ಟ್ರಾವೆಲ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಸದ್ಯ CCPAಯ ಈ ಕ್ರಮವು ಆನ್ಲೈನ್ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
