ಬೆಲೆ ಸಿಗದೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಸುರಿಯುತ್ತಾನೆ ರೈತ..ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿಪರೀತ ರೇಟು..! ಹೀಗೇಕೆ..?

ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿ, ದೋಷಪೂರಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯೇ ರೈತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.

ರೈತರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದ ಟೊಮೇಟೊ, ಮಾವು ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗೆ ಸುರಿಯುವ ಸ್ಥಿತಿ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ದುಬಾರಿ ಹಣ ನೀಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇದೆ. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಆಳವಾದ ಕಾರಣಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

• ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿ: ರೈತ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕನ ಮಧ್ಯೆ 3 ರಿಂದ 4 ಹಂತದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರೈತರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
• ಶೀತಲೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ (Cold Storage): ಟೊಮೇಟೊ, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬೇಗನೆ ಕೊಳೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು ಸೂಕ್ತ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ರೈತರು ಸಿಕ್ಕ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಗೆ ಸುರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚದ ಏರಿಕೆ: ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಕೈ ತಲುಪುವಾಗ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಸಂಘಟಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (APMC ಲೋಪಗಳು): ಸ್ಥಳೀಯ ಎಪಿಎಂಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ತಕರು ಸೇರಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ರೈತರು ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆ: ಯಾವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ರೈತರಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ರೈತರು ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಾಗ ಸರಬರಾಜು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದೋಷಪೂರಿತ ಚಕ್ರ 

1. ರೈತನ ಹಂತ: ಟೊಮೇಟೊ ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ₹2 ಅಥವಾ ₹3 ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ. (ರೈತನಿಗೆ ಬಂಡವಾಳವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ)
2. ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಹಂತ: ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಮಿಷನ್ ಸೇರಿ ಬೆಲೆ ₹15 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ.
3. ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ: ಅಂಗಡಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಸೇರಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ₹40 ರಿಂದ ₹50 ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ.

ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು

• ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ರೈತರು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ‘ರೈತ ಸಂತೆ’ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
• ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಟೊಮೇಟೊದಿಂದ ಕೆಚಪ್, ಮಾವಿನಿಂದ ಪಲ್ಪ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಾಗ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು.
• ಕೋಲ್ಡ್ ಚೈನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್: ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶೀತಲೀಕರಣ ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ‘ಇ-ನ್ಯಾಮ್’ (e-NAM) ನಂತಹ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ರೈತರು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರುವಂತಾಗಬೇಕು.

ರೈತ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದರೆ ಈ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.