ಭಾರತದ ಇದೊಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹೋಳಿ ಆಡ್ತಾರೆ ವಿಧವೆಯರು!

ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಎಂದರೆ ಬಣ್ಣಗಳ ಹಬ್ಬ, ಸಂತೋಷದ ಹಬ್ಬ, ಮನದ ಬೇಧಗಳನ್ನು ಮರೆಸುವ ಹಬ್ಬ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಹಬ್ಬವೇ ಹೋಳಿ. ಆದರೆ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು, ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ನಿಷೇಧಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯರು ಬಣ್ಣದ ಹೋಳಿ ಆಡುತ್ತಿರುವುದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ವೃಂದಾವನದ ಹೋಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಸಂಭ್ರಮವು ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ‘ಹೂವಿನ ಹೋಳಿ’, ‘ರಂಗ್ವಾಲಿ ಹೋಳಿ’, ‘ಲಠ್ಮಾರ್ ಹೋಳಿ’ ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈಗ ವಿಧವೆಯರೂ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಭಜನೆ-ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಳಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ ಅವರ ದೃಶ್ಯ ಎಲ್ಲರ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಬದಲಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವ

ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಅಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಿಳಿ ಸೀರೆ ಧರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರ

ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಸುಲಭ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿಧವೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವು. ಅವರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಹಲವು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕಳವಳದಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ

2012ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವೃಂದಾವನದ ವಿಧವೆಯರ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಅವರ ಬದುಕು, ವಸತಿ, ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ವೇಗ ಪಡೆದವು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಹೊಸ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡಿದವು.

ಬಣ್ಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಭಾವನೆ

ವಿಧವೆಯರ ಹೋಳಿ ಕೇವಲ ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟವಲ್ಲ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಸಂಕೇತ. ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ “ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಹಕ್ಕಿದೆ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸಾರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಹೋಳಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಗುವ ಮುಖದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಜಯವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ವೃಂದಾವನದ ವಿಧವೆಯರ ಹೋಳಿ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೂಡ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.