ನಾಳೆ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ: ಇದು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ಹಬ್ಬ

ಬೆಂಗಳೂರು, ಆ.16: ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯನ್ನು ಈ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2026 (ಸೋಮವಾರ) ಅಂದರೆ ನಾಳೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಮಹತ್ವ

ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾಗಗಳಿಗೆ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಶೇಷನಾಗನ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದರೆ, ಪರಮಶಿವನು ನಾಗಾಭರಣ ಧರಿಸಿದ ದೇವನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ವೇಳೆ ಹೊರಬಂದ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷದ ತಾಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಾಗದೇವತೆಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ನಾಗರಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಹುತ್ತಗಳಿಗೆ ಹಾಲು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ.

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ:

ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ, ಈ ದಿನ ನಾಗದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾಳಸರ್ಪ ದೋಷ, ರಾಹು–ಕೇತು ದೋಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಇದೆ.

ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ ಮತ್ತು ತಿಥಿ

ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ,  ಆಗಸ್ಟ್ 16, ಭಾನುವಾರ ಸಂಜೆ 4:52. ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ, ಆಗಸ್ಟ್ 17, ಸೋಮವಾರ ಸಂಜೆ 5:00. ಶುಭ ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 5:51 ರಿಂದ 8:29. ಮುಹೂರ್ತದ ಅವಧಿ, 2 ಗಂಟೆ 37 ನಿಮಿಷ.

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಆಚರಣೆ ಹೇಗೆ?

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಾಗರಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಹುತ್ತಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು ಹಾಗೂ ಹಾಲಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ತಂಬಿಟ್ಟು, ಎಳ್ಳಿನ ಉಂಡೆ, ಹಸಿ ಅಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವೆಡೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಹುತ್ತದ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ತಂದು ಸಹೋದರರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹಚ್ಚುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.

ಈ ದಿನ ಮಾಡಬಾರದ ಕೆಲಸ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಗೆಯುವುದು, ಉಳುವುದು ಅಥವಾ ನೆಲವನ್ನು ತೋಡುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ನಾಗಕುಲಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ಹಬ್ಬ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಹಬ್ಬವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಾವುಗಳು ಇಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ರೈತರ ಪೈರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ‘ರೈತನ ಮಿತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವಜಾಲದ ಮೇಲಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಸಾರುತ್ತದೆ.