ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಲಾಹೋರ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಾಹೋರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (LUMS) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗುರ್ಮಾನಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ಅಂಡ್ ಲಿಟರೇಚರ್ನಲ್ಲಿ “ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ” ಎಂಬ ಕೋರ್ಸ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. 1947ರ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಈ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮರುಸಂಧಾನ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಮೊದಲು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ವೀಕೆಂಡ್ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ಆಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆತ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹವು ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಗುರ್ಮಾನಿ ಸೆಂಟರ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಅಲಿ ಉಸ್ಮಾನ್ ಕಾಸ್ಮಿ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, “ಈ ಕೋರ್ಸ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಪಂದನೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. 2027ರ ವಸಂತಕಾಲದ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ.” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಫಾರ್ಮನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ನ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಾ. ಶಾಹಿದ್ ರಶೀದ್ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತದತ್ತ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನದು. ಆನ್ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಂಟೋನಿಯಾ ರುಪ್ಪೆಲ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಡಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಮೆಕ್ಕಾಮಸ್ ಟೇಲರ್ ಅವರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಅವರು, LUMSನಿಂದ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದ ನಂತರ ಸಬ್ಬಾಟಿಕಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. “ಸಂಸ್ಕೃತವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮಾರಕದಂತೆ. ಇದು ಒಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ನಮ್ಮದೂ ಆಗಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕುರುಹುಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣ ಪಂಡಿತರ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಇಲ್ಲೇ ಇದೆ” ಎಂದು ಡಾ. ರಶೀದ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ವ್ಯಾಕರಣ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸುಭಾಷಿತಗಳು (ಜ್ಞಾನದ ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಬೋಧಿಸುವಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸದು. ಮೊದಮೊದಲು ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮದ ಭಾಷೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಗಾಢತೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಅರಿವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಪರೂಪದ ತಾಳೆಗರಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ.
