ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾದ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೆ ಇದೀಗ ಹೊಸ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಫೆಬ್ರವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಪೂರ್ಣ 6 ಪದ್ಯಗಳ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಡಬೇಕು. ಈ ಗೀತೆಯು 3 ನಿಮಿಷ 10 ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು 1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಈ ಗೀತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ್ದು, ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆದರೆ ನೆಹರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ 4 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಕೇವಲ ಮೊದಲ 2 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆ ಕೊನೆಯ 4 ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜಾರೋಹಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಭಾಷಣಗಳ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು (ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ), ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ.
- ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಬೇಕು.
- ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಮೊದಲು ನುಡಿಸಬೇಕು.
- ಗೀತೆ ನುಡಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಹಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ನಿಂತು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು (ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಂದರೆ ನಿಲ್ಲುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ).
ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಂತೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೂ ಸರಿಯಾದ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ 150 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2025ರ ನವೆಂಬರ್ನಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಹೊಸ ಆದೇಶದಿಂದ ಗೀತೆಯ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಸರ್ವತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
