ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನವಚೇತನ ಹಾಗೂ ಬದುಕಿನ ಹೊಸ ಆಶಯಗಳ ಆರಂಭ. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮನ್ನಣೆ ಇದೆ. ಈ ದಿನದಂದೇ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ನಡೆದ ಮಂಗಳಕರ ದಿನವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.
ಶ್ರೀರಾಮನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದ ಅಧರ್ಮಿ ರಾವಣನನ್ನು ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಇಡೀ ನಗರವೇ ದೀಪೋತ್ಸವದಿಂದ ಮಿಂದೆದ್ದಿತು (ದೀಪಾವಳಿ). ಆದರೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪರ್ವ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಯುಗಾದಿಯ ದಿನದಂದು. ದುಷ್ಟರ ಸಂಹಾರದ ಬಳಿಕ ಶಿಷ್ಟರ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವುದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ಆದರ್ಶ ರಾಮರಾಜ್ಯದ ಉದಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿಯ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನಿರುವ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬದುಕೂ ಕೂಡ ಶಾಂತಿ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿ ಎಂದು ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಗಾದಿಯು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆರಂಭವಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಹೌದು.
ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲ: ಬದುಕಿನ ಸಮತೋಲನದ ಪಾಠ
ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಹೇಗೆ ಚಿಗುರುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಶಯ. ಈ ದಿನ ಸೇವಿಸುವ ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲವು ಜೀವನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬೇವು (ಕಹಿ), ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಷ್ಟಗಳು, ಸೋಲು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ (ಸಿಹಿ), ಜೀವನದ ಸುಖ, ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಕೂಡ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸದ ಕಹಿಯನ್ನುಂಡು, ನಂತರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಸವಿದವನು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸುಖ-ದುಃಖ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಯುಗಾದಿಯ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬವು ರಾಮನ ವಿಜಯದ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ರಾಮರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಮಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.