ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗೆ ದೇವರ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಸಂಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಗುರು. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಗುರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಗು’ ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನ, ‘ರು’ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವೇ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ. ಈ ದಿನ ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಿಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ವ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚತುರ್ವೇದಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿ, ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಇದೇ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ವೇದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವನು ಆದಿಗುರುವಾಗಿ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ದಿನವೂ ಇದೇ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧನು ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಐವರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಿನವಾಗಿಯೂ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ 2026: ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ
2026ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 29, ಬುಧವಾರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಪೂರ್ಣಿಮಾ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: ಜುಲೈ 28, ಸಂಜೆ 6:18
- ಪೂರ್ಣಿಮಾ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: ಜುಲೈ 29, ಸಂಜೆ 8:05
- ಚಂದ್ರೋದಯ: ಜುಲೈ 29, ಸಂಜೆ 7:21
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುರು ಪೂಜೆ, ವ್ಯಾಸ ಪೂಜೆ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರವಾದ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪು ಧರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ನಂತರ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ದಿನ “ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರು ವಿಷ್ಣುಃ ಗುರು ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ…” ಎಂಬ ಗುರು ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಶುಭಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಈ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳು
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜಿನ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಹಿರಿಯರು ಹಾಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಶುಭಾಶಯ ತಿಳಿಸಬಹುದು.
ಇದೇ ದಿನ ಧ್ಯಾನ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಸತ್ಸಂಗ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಮಹಾಭಾರತ ಅಥವಾ ಗುರು ಚರಿತ್ರೆಯಂತಹ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನ್ನದಾನ, ಪುಸ್ತಕ ದಾನ, ಬಟ್ಟೆ ದಾನ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯ, ಮಠ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಂದೇಶ
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ದಿನ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆದು ಉತ್ತಮ ಜೀವನದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.