1947ರ ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯಾವುದೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಇತಿಹಾಸ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಾಹೋರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (LUMS) ಇದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕೋರ್ಸ್ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಘಟನೆ.
ಯಾಕೆ ಈಗ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಪಂದನೆ?
ಲಾಹೋರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (LUMS) ಮೊದಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸ್ಪಂದನೆ ನೋಡಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತವಾಯಿತು. ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.
LUMS ಭಾಷಾ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರೊ. ಅಲಿ ಉಸ್ಮಾನ್ ಖಾಸ್ಟ್ರಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೋಡಿ ನಮಗೇ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಕೃತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಾಷೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜೋಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಮುಂದಿನ 2-3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನಮಗಿದೆ. 2027ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿ ಕಲಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ.”
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
LUMS ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ: “ಸಂಸ್ಕೃತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1947ರ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ LUMS ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವುದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ನವೀನ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.”
“77 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೆರೆಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಯವಾದರೂ ಏನು?” ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಲಿದೆ?
- 2026ರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ತೆರೆಯಲು ಯೋಜನೆ
- ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮತ್ತು ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೋರ್ಸ್ಗಳ ಆರಂಭ
- ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ಗಳು
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವೆಂದರೆ “ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ” ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮಾತು ಇಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೊಳಗತೊಡಗಿದೆ.