ನವದೆಹಲಿ: ಮುಂಬರುವ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮತದಾನದ ದಿನಗಳಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವೇತನ ಸಹಿತ ರಜೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾರೆಲ್ಲರಿಗೆ ರಜೆ ಅನ್ವಯ?
ಈ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರರಿಗೂ ಸಹ ಈ ರಜೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಿದೆ. ಮತದಾನದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಈ ರಜೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವೇತನ ಕಡಿತ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಉದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಆಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ವೇತನದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರ ದೈನಂದಿನ ವೇತನ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಈ ಆದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ಯಾವ ಯಾವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಡ್ಡಾಯ?
ಮತದಾನದ ದಿನದಂದು ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮತಗಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇಡೀ ದಿನ ರಜೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮತದಾನದ ದಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಆಯೋಗದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳದಂತಹ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ರಜೆ ನೀಡಲಾಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯದ ವೇತನ ಸಹಿತ ರಜೆ (paid time off) ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗಲು, ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರಳಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯವನ್ನು ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.
ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಂಪನಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆ ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕರು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ಮತದಾನದ ದಿನದಂದು ನೌಕರರಿಗೆ ರಜೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ವೇತನ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರ ವಿರುದ್ಧ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 135(6) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಗುವುದು. ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಉದ್ಯೋಗದಾತನು ತನ್ನ ನೌಕರನಿಗೆ ಮತದಾನದ ದಿನ ರಜೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಐದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ದಂಡ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಇವೆ.
ಈ ಕ್ರಮದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇರಲು ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ, ವೇತನ ಕಡಿತದ ಭಯ, ರಜೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಮತದಾನದ ದಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವೇತನ ಸಹಿತ ರಜೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.