ನವದೆಹಲಿ (ಫೆ.4): ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚಿಂದಿ ಆಯುವವರ (Waste Pickers) ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರಲ್ಲಿ ಶೇ.84.5ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (ಎಸ್ಸಿ), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ಎಸ್ಟಿ) ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (ಒಬಿಸಿ) ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂಬ ಅಂಶ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಂಗಳವಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಈ ದತ್ತಾಂಶ, 35 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಗಣತಿಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ 23, 2026ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 1.52 ಲಕ್ಷ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಮಾಡಿ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿ
ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರಲ್ಲಿ
-
60.3% (92,089) ಮಂದಿ ಎಸ್ಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ
-
13.7% (20,954) ಮಂದಿ ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ
-
10.5% (16,037) ಮಂದಿ ಎಸ್ಟಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇನ್ನು 10.7% (16,329) ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, 7,402 ಕಾರ್ಮಿಕರು ‘ಇತರೆ’ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ವಿವರ
ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲೂ ಇದೆ. ಒಟ್ಟು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ
-
48.7% ಮಹಿಳೆಯರು (74,427)
-
51.3% ಪುರುಷರು (78,374)
-
12 ತೃತೀಯಲಿಂಗಿಗಳು (0.007%) ಇದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯವಾರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರ ವರದಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಸಿ–ಎಸ್ಟಿ–ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಗೋವಾಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.
-
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, 6,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರಲ್ಲಿ 4,289 ಮಂದಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರು
-
ಗೋವಾದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು 1,286 ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ 729 ಮಂದಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರ ಪ್ರಮಾಣ 42.4% ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ನಮಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು ‘ನಮಸ್ತೆ’ (NAMASTE – National Action for Mechanised Sanitation Ecosystem) ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ,
-
ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೈಚಾಲಿತ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು
-
ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು
-
ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು
ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ನಮಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಯುವವರು ಎಂದರೆ ಬೀದಿಗಳು, ತೊಟ್ಟಿಗಳು, ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು.
ಒಳಚರಂಡಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಾಹಿತಿ
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಇದುವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 89,000 ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ
-
95.8% ಪುರುಷರು
-
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024ರ ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರ, 91.95% ಮಂದಿ ಎಸ್ಸಿ–ಎಸ್ಟಿ–ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ
-
ಕೇವಲ 8.05% ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.