ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಇರಾನ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ರಷ್ಯಾ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕವೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ತೈಲ ಖರೀದಿಸಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ (waiver) ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ವಿನಾಯಿತಿ ವಿವರಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಟ್ರೆಜರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದಂತೆ, ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿರುವ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲವನ್ನು ಭಾರತದ ರಿಫೈನರಿಗಳು ಖರೀದಿಸಲು 30 ದಿನಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 4ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. “ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಹರಿವು ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ನೀಡದಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೈಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅರಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ತೈಲದ ಸರಿಸುಮಾರು 20% ಮತ್ತು LNGಯ 20% ಇಲ್ಲಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ 40-50% ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ (ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್ನಿಂದ). ಈ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ರಿಫೈನರಿಗಳು (ದಿನಕ್ಕೆ 5.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ) ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸಬಹುದು.
ರಷ್ಯಾದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸಂದರ್ಭ ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಡೆನಿಸ್ ಅಲಿಪೋವ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಸುಮಾರು 9.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ 25% ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುಂಕ ವಿಧಿಸಿತ್ತು (ಒಟ್ಟು 50% ವರೆಗೆ), ಆದರೆ ಈಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಭಾರತ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಆಮದು 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್/ದಿನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು (ಶೇ.21.2). ಈಗ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ರಷ್ಯಾದ ಆಮದು ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 50 ದಿನಗಳ ತೈಲ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಚಿವ ಹರ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಪುರಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು.