ಇರಾನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕ ಎಂಬುದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. 1989ರಿಂದ 2026ರ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅಯಾತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರು ದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಇರಾನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವರಾಗಿದ್ದರು.
ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು :
- ಸೇನಾಧಿಪತಿ : ಇರಾನ್ ಸೇನೆ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಮತ್ತು ಬಸಿಜ್ ಮಿಲಿಶಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.
- ಪ್ರಮುಖ ನೇಮಕಾತಿಗಳು : ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಸೇನಾ ದಂಡನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ 6 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ.
- ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರ : ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ “ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು” ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವುದು.
- ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ : ಸಂಸತ್ತು (ಮಜ್ಲಿಸ್) ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವೀಟೋ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬಂಧನಕಾರಿ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು.
- ರಾಜಕೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ : ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರ.
ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ
- ಧರ್ಮರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ : ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಯಾತೊಲ್ಲಾ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
- ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ : ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕರ ಕಚೇರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮಾನಾಂತರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬೋನ್ಯಾಡ್ಗಳು (ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು) ಸಹ ಇವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ.
- ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿ : 88 ಸದಸ್ಯರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.