ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ.. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 50 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕರು ಇದು ಚಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಆರ್ಬಿಐಯ ಪ್ರಕಾರ, 50 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಳೆಯ 10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ.
ದಿನನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 50 ಪೈಸೆ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, “ಇದು ನಡೆಯಲ್ಲ, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅನಗತ್ಯ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. 5೦ ಪೈಸೆಯಿಂದ 20 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐಯ ‘ಆರ್ಬಿಐ ಕೆಹತಾ ಹೈ’ ಅಭಿಯಾನವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವೇ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವರು ಹಳೆಯ 10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, “ಇದು ಹಳೆಯದು, ಹೊಸ ಡಿಸೈನ್ ಬೇರೆ” ಎಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಆರ್ಬಿಐ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಂತೆ, ನಾಣ್ಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ನಾಣ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡುವುದಾದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. 1950ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 50 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, 10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳು 2005ರಿಂದ ವಿವಿಧ ಡಿಸೈನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ನಾಣ್ಯಗಳು ಗಾಂಧೀಜಿ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ಚಿಲ್ಲರೆ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಾಣ್ಯಗಳೇ ಮುಖ್ಯ. ಆರ್ಬಿಐನ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯಿಂದ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವಿನ ಗೊಂದಲಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.