ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯ ಆರಂಭ ಕೇವಲ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಧನದ ದರವು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೇಬಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರಲಿ, ಆಟೋ ಚಾಲಕರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣು–ತರಕಾರಿ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿರಲಿ ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿಗೂ ಪೆಟ್ರೋಲ್–ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಿ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು (OMCಗಳು) ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ನ ನವೀಕೃತ ದರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ, ಡಾಲರ್–ರೂಪಾಯಿ ವಿನಿಮಯ ದರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
| ನಗರ | ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರ (₹/ಲೀ) | ಡೀಸೆಲ್ ದರ (₹/ಲೀ) | ಟಿಪ್ಪಣಿ |
|---|---|---|---|
| ಹೈದರಾಬಾದ್ | ₹ 107.46 | ₹ 95.70 | ಇಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರ |
| ಇಂದೋರ್ | ₹ 106.48 | ₹ 91.88 | |
| ಪಾಟ್ನಾ | ₹ 105.58 | ₹ 93.80 | |
| ಜೈಪುರ | ₹ 104.72 | ₹ 90.21 | |
| ಮುಂಬೈ | ₹ 104.21 | ₹ 92.15 | |
| ಪುಣೆ | ₹ 104.04 | ₹ 90.57 | |
| ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ | ₹ 103.94 | ₹ 90.76 | |
| ಬೆಂಗಳೂರು | ₹ 102.92 | ₹ 89.02 | ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಧಾನಿ |
| ಚೆನ್ನೈ | ₹ 100.75 | ₹ 92.34 | |
| ಸೂರತ್ | ₹ 95.00 | ₹ 89.00 | |
| ನಾಸಿಕ್ | ₹ 95.50 | ₹ 89.50 | |
| ನವದೆಹಲಿ | ₹ 94.72 | ₹ 87.62 | ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ |
| ಲಕ್ನೋ | ₹ 94.69 | ₹ 87.80 | |
| ಅಹಮದಾಬಾದ್ | ₹ 94.49 | ₹ 90.17 | |
| ಚಂಡೀಗಢ್ | ₹ 94.30 | ₹ 82.45 | ಇಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಡೀಸೆಲ್ ದರ |
ಮೇ 2022ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲ್–ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಇಂಧನ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗಳಿದ್ದರೂ, ದೇಶೀಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀರುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಲೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.
ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು
1. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಲೆ:
ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದಿಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದುಬಾರಿಯಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಡಾಲರ್–ರೂಪಾಯಿ ವಿನಿಮಯ ದರ:
ಭಾರತ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೆ, ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಗಳು:
ಪೆಟ್ರೋಲ್–ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ತೆರಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯವಾರು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ನಗರವಾರು ಬೆಲೆ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
4. ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ:
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೂ ವೆಚ್ಚಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತೈಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
5. ಬೇಡಿಕೆ–ಪೂರೈಕೆ ಸಮತೋಲನ:
ಹಬ್ಬಗಳು, ಪ್ರವಾಸ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.