ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಮಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ, ಉಪವಾಸ, ವ್ರತ ಹಾಗೂ ದಾನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದ್ದು, ಭಕ್ತರು ಶ್ರದ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ದೇವರ ಸೇವೆ, ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರದಂದು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಆರಾಧನೆ
ಶನಿವಾರವು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ದಿನವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರವಣ’ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರದಂದು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಈ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಬೇಳೆ, ಕಾಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲೇ ಏಳು ಶನಿವಾರಗಳ ವ್ರತವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ರತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಾಂಬೂಲ ದಾನಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ
ಶ್ರಾವಣ ಶನಿವಾರದ ಸಂಜೆ ತಾಂಬೂಲ ದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಹಲವೆಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀಡುವುದು ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪುರುಷರಿಗೂ ನೀಡಬಹುದು.
ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ‘ಏಕಭುಕ್ತಂ’ ಅಂದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ವಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ರತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಯೋವೃದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಠಿಣ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಸೋಮವಾರಗಳು ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ಈ ದಿನ ಶಿವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕ, ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆ ಹಾಗೂ ಜಪ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಶಿವನ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ರೂಪವು ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಸೋಮ’ ಹಾಗೂ ‘ಸಾಂಬ’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಶಿವನ ತತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರದಂದು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ, ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ.